استان ايلام با فرهنگ و تمدن غنی و با پیشینه بیش از ۷ هزار سال بخشي از تمدن ايلام باستانی است كه در حدود 3000 سال ق.م به وجود آمد و تا سال 640 ق.م به حيات اجتماعي خود ادامه داد. ايلام در دوران طلايي خود از اقتدار خاصي برخوردار بود، اما در اين سال به دست آشور باني‌پال (پادشاه آشور) به خاك و خون كشيده شد و منقرض گرديد.

 در كتيبه سنگي گل‌گل ملكشاهي چنين آمده است: "خاك شهر شوشان و ماداكتو و شهرهاي ديگر را تماماً به آشور كشيدم و در مدت يك ماه و يك روز كشور ايلام را با تمامي عرض آن جاروب كردم. من اين مملكت را از عبور حشم و گوسفند و نغمات موسيقي بي‌نصيب ساخته و به درندگان، مارها، جانوران كوير و غزال اجازه دادم كه آن را فرا گيرند".

در زمان ساسانيان ايلام جزء سرزمين پهله يعني استان بزرگي كه بعداً اعراب آن را جبال يا كوهستان ناميدند بوده؛ سرزميني كه پادشاهان اشكاني نخستين پادشاهي را از آنجا آغاز كردند. از شهرهاي مهم و مشهور دوره ساساني در ايلام امروزي شهر تاريخي "سيروان" واقع در شهرستان شيروان چرداول و شهر تاريخي "سيمره" واقع در شهرستان دره‌شهر اشاره كرد.

واليان ابوقداره در زمان حكومت اتابكان لر به مناسبت نام حسين‌قلي‌خان والي ابوقداره به دهبالا (ايلام كنوني) حسين‌آباد گفته‌اند.

در اين سرزمين آثار و تپه‌هاي تاريخي فراواني از هزاره‌هاي هفتم و هشتم قبل از ميلاد تا دوران قاجاريه وجود دارد و مهمترين دوره‌اي كه آثار آن بيشتر جلب توجه مي‌كند آثار و بناهاي دوره ساساني است كه اين دو حكايت از اهميت ويژه اين سرزمين در زمان امپراطوري بزرگ ساساني است.